خشکسالی و دروغ | هنگامه ناهید
خشکسالی و دروغ | هنگامه ناهید

ضعف اصلی فیلم خشکسالی و دروغ، مربوط به فیلم‌نامه است.


شاید بتوان تئاتر خشکسالی و دروغ را بهترین و موثرترین اثر هنری آقای محمد یعقوبی دانست. تئاتری که اجراهای متعددی از سال ۱۳۸۸ داشته و جزو پرمخاطب‌ترین‌ها بوده‌است؛ اما متاسفانه فیلم خشکسالی و دروغ، چنگی به دل نمی‌زند.


فیلم در شب جشن تولد امید (علی سرابی) در ویلای شمال شروع می‌شود. یک جشن کوچک و خانوادگی. خانواده‌ای متشکل از امید، وکیل و همسر فعلی آلا ، آلا (پگاه آهنگرانی) همسر و دستیار امید، آرش (محمدرضا گلزار) برادر آلا، دوست امید، نویسنده و مترجم و  نامزد آرش، نگار (خاطره اسدی).


مشکل از جایی آغاز می‌شود که میترا (آیدا کیخایی) همسر سابق امید، از او کمک می‌خواهد. آلا ناراحت می‌شود و راضی نیست که امید به میترا کمک کند؛ ولی امید برای کمک و دیدن میترا، مصر است.


فیلم خشکسالی و دروغ


قسمت اعظمی از فیلم را بصورت فلاش‌بک می‌بینیم که هوشمندانه‌ست و امکان دارد ابتدا بنظر رسد که امید در حال خیانت به آلاست. خیانتی که در حقیقت شکل می‌گیرد؛ اما با وجود و همکاری خود آلا.


ضعف اصلی فیلم خشکسالی و دروغ، مربوط به فیلم‌نامه است. می‌دانیم که نمایش‌نامه و فیلم‌نامه در ظاهر بهم شبیه‌اند و از نظر سبک روایی تفاوت بنیادی با هم ندارند؛ اما مشخصه‌هایی اساسی از هم تفکیک‌شان می‌کند. نمایش‌نامه شدیدا بر دیالوگ استوار است، دیالوگ‌هایی که شاید برای فیلم‌نامه مناسب نباشند. دیالوگ‌ در فیلم‌نامه برخلاف نمایش‌­نامه بسیار کوتاه‌تر است و در فیلم، تصویر به کمک کلام می‌آید. گفتنی‌ست یک تئاتر موفق در گرو بازی و حرکات حساب شده‌ی بازیگران، نور، موزیک، گریم، طراحی‌صحنه و طراحی‌لباس است و توضیح صحنه‌ها و حرکات در نمایش‌نامه بسیار مختصر است و بیان نمی‌شود، مگر در مواقع لزوم، پس در تئاتر دست کارگردان باز است و تمامی جزئیات را او تعیین می‌کند. در فیلم‌نامه، ترسیم درست مکان، زمان و فضا در هر صحنه، حائز اهمیت است و از وظایف اصلی فیلم‌نامه‌نویس به‌شمار می‌آید. فیلم، روایتی به مراتب بصری‌‌تر از تئاتر دارد که علاوه بر تمام آنچه که برای یک تئاتر موفق گفته شد، از میزانسن و فیلم‌برداری‌های مختلف هم به بهترین نحو ممکن کمک می‌گیرد. متاسفانه آقای یعقوبی در نگارش فیلم‌نامه، موفق عمل نکرده‌اند و متن، چیزی بین فیلم‌نامه و نمایش‌نامه از آب در آمده‌است.


در فیلم خشکسالی و دروغ، دیالوگ‌های فلسفی گفته می‌شود، مانند به چالش کشیدن پخت و پز زنان و صحبت از بی‌حاصل بودن ِ وقت گذاشتن برای شکم بی هنر پیچ‌پیچ. دیالوگ‌هایی زیبا و جسورانه به سبک نمایش‌نامه که حتی پس از بازی با آن‌ها و سعی در به‌روز کردن و تطبیق دادن‌ و مناسب‌سازی برای فیلم‌نامه، باز هم درست نیستند، مخصوصا که دیالوگ‌هایی سخیف برای خنداندن بیننده در فیلم‌نامه گنجانده شده که هیچ ارتباطی با بعضی مکالمات پر مغز ِ موجود ندارد و تلاشی‌ست عبث برای جلب رضایت همه قشر مخاطب. این تناقض در دیالوگ‌های فیلم خشکسالی و دروغ، تا آنجا پیش می‌رود که نمی‌دانی در حال دیدن یک درام جدی اجتماعی هستی یا یک کمدی ِ مملو از لودگی. استفاده از شعر زیبای “ریتا و تفنگ”(۲)، اثر “محمود درویش”(۳) هم اثری که باید را روی بیننده نمی‌گذارد و حس ِ قوی ِ عشق را، منتقل نمی‌کند. عشقی جا مانده از سال‌های پیش که حال مانعی بر سر راه دارد.


نحوه شکل‌گیری ارتباط مجدد آلا و امید، که در فلاش‌بک می‌بینیم، با وجود همسر اعصاب‌ خورد‌کن و همیشه نگران امید، به‌هیچ وجه دور از ذهن نیست. مزاحمت افشین (مهدی محرابی)، همسر سابق آلا، پای امید را بعنوان  وکیل، به ماجرا باز می‌کند تا عشق سال‌های دور بین امید و آلا، دوباره شعله کشد. نقص دیگر فیلم‌نامه افزودن پرسوناژ گیتی (مارآل بنی‌آدم)، دوست صمیمی و پزشک ِ زنان ِ میترا به داستان است. کلیشه‌ی دوست شرور و زخم خورده از شوهر سابق و مردان که به‌جای همراهی با میترا، هر لحظه اوضاع را بیش از پیش به ضررش می‌کند.


میزانسن ضعیف، فیلم‌برداری یکنواخت، نور پردازی  تئاتری و سکانس‌هایی طولانی، فیلم را بیشتر شبیه تله‌تئاتر کرده تا یک فیلم‌سینمایی.


گره‌گشایی هم در فلاش‌بک ِ سال پیش و شب تولد امید اتفاق می‌افتد و میترای مست، که از رابطه پنهانی امید و آلا مطلع شده، با اجرای یک نمایش، هم آرش را از این رابطه با خبر می‌سازد و هم به امید و آلا می‌فهماند که هیچ چیزی تا ابد مخفی نمی‌ماند.


بازی‌ها بطور کلی خوب هستند. علی سرابی و آیدا کیخایی آن‌قدر شخصیت‌های امید و میترا را روی صحنه برده‌اند که جز ارائه بازی‌ای خوب در نقش‌هایشان، انتظاری دیگری از آن‌ها نمی‌رفت؛ اما آقای سرابی بسیار سینمایی‌تر از خانم کیخایی ایفای نقش کرده‌اند و کمتر اثری از بازی تئاتری را در فیلم از ایشان می‌بینیم. موردی که خانم کیخایی به خوبی از پس آن برنیآمده‌اند و بیننده با همان میترای تئاتر خشکسالی و دروغ طرف است. حضور دوباره محمدرضا گلزار هم پس از چندین سال دوری از سینمای ایران، می‌تواند تضمین کننده فروش نسبتا خوب فیلم خشکسالی و دروغ باشد. باید خاطر نشان کرد که کارگردان فیلم، بازی بهتری را نسبت به بقیه همکاران‌شان از آقای گلزار گرفته‌اند.


در آخر، امید با دانستن این‌که فرزندی از میترا دارد و دیدن دخترش، ریتا، احساساتی می‌شود و بر سر انتخابی سخت می‌ماند. انتخابی که اگر صورت گیرد، تا ابد امید را با میترا، پیوند می‌دهد.


و خداوند همگان را از برهوت دروغ و دروغ‌گویی محافظت فرماید.


منبع : hengamehnahid.com

خشکسالی و دروغ | هنگامه ناهید

شاید بتوان تئاتر خشکسالی و دروغ را بهترین و موثرترین اثر هنری آقای محمد یعقوبی دانست. تئاتری که اجراهای متعددی از سال ۱۳۸۸ داشته و جزو پرمخاطب‌ترین‌ها بوده‌است؛ اما متاسفانه فیلم خشکسالی و دروغ، چنگی به دل نمی‌زند.

مقاله

نویسنده سایت هنگامه ناهید

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

تلویزیون

از رنج زن بودن ; نگاهی به نقش زنان در سریال‌های جلیل سامان

از رنج زن بودن ; نگاهی به نقش زنان در سریال‌های جلیل سامان

" نفس " آخرین ساخته تلویزیونی جلیل سامان و آخرین حلقه از سه گانه او با موضوع سازمان مجاهدین خلق بخوانید منافقین است که در اولین ساعات شب‌های ماه مبارک رمضان و مصادف با افطار به روی آنتن شبکه سه سیما می‌رود.
صناعت نارس ; نقدی بر سریال زیر پای مادر

صناعت نارس ; نقدی بر سریال زیر پای مادر

در سال‌های اخیر کمتر مجموعه نمایشی را می‌توان یافت که پایان‌بندی آن تا این حد خاطر مخاطبان را مکدر کرده باشد. با اتمام ماه رمضان و در حالی که هنوز دقایقی از پایان مجموعه زیر پای مادر نگذشته بود، موج تعجب، اعتراض و گاه هجویه نویسی در مورد آخرین سکانس این مجموعه به پا خاست.
ساخت برنامه خیریه یا سرک کشیدن به حریم شخصی؛ چالش رضایت یا اکراه مهمان در ماه عسل

ساخت برنامه خیریه یا سرک کشیدن به حریم شخصی؛ چالش رضایت یا اکراه مهمان در ماه عسل

ماه عسل سالی یک بار و درست موقع ماه رمضان که انتظار کاسته شدن از تنش‌های فرهنگی و چشم امید به مهربان شدن همه و از جمله صاحبان صدا و تصویر و قلم با یکدیگر افزایش می‌یابد به موضوعی برای مجادله تبدیل می‌شود. به گواهی همان مشاهداتی که سالانه یک بار به تکرار می‌نشینند، مجری و تهیه کننده این مجموعه نیز ارتباط دوستانه‌ای با منتقدان خود برقرار نمی‌کنند.
وصل و فصل؛ مقایسه دیوار به دیوار با اجاره نشین‌ها

وصل و فصل؛ مقایسه دیوار به دیوار با اجاره نشین‌ها

مجموعه دیوار به دیوار طنزی گیرا، کنایه‌پرداز و قابل تحلیل است. پیداست که هم بازی شدن چندین بازیگر مطرح(در عین موفقیت کارگردان در بازیگردانی مجرب‌های سینما و تئاتر ایران) بر جذابیت و ظرافت کار می‌افزاید. همچنان که کنار هم نشستن اجباری چند خانواده ایرانی در یک ساختمان اعیانی از موضوعاتی است که تحلیل وجوه نمادین آن، منتقدان را به خوانش استعاری از اثر دعوت می‌نماید.
در جهان عیاران ; نگاهی به سریال پهلوانان نمی میرند

در جهان عیاران ; نگاهی به سریال پهلوانان نمی میرند

اتفاقات سیاسی و اجتماعی در تاریخ ایران همواره ارتباط نزدیکی با اعتقادات اخلاقی و مذهب داشته است. بسیاری از قیام های محلی برآمده از دیدگاه مذهبی بودند و یا بواسطه حفظ اخلاقیات شکل گرفتند. در ایران، اخلاق گرایی و دین گرایی همپوشانی نزدیکی با وطن پرستی و استقلال ملی دارد.
خطابه‌ای با طعم طنز؛ نقد سریال در مسیر خوشبختی

خطابه‌ای با طعم طنز؛ نقد سریال در مسیر خوشبختی

سریال «در مسیر خوشبختی» به شکل غافلگیرکننده‌ای الگوی فیلم مارمولک را به یادمان آورد. آن‌جا هم همه چیز از پوشیدن اشتباهی لباس روحانیت و اتفاقا توسط یک سارق، آغاز شد. در دوره‌ای که مارمولک به نمایش درآمد، مخاطب از این تغییر موقعیت حسابی غافلگیر شد. همین غافلگیری بود که فیلم را پرفروش کرد.
کارکرد قهرمانان یک بار مصرف در تلویزیون ; نقدی بر برنامه‌ی ماه عسل

کارکرد قهرمانان یک بار مصرف در تلویزیون ; نقدی بر برنامه‌ی ماه عسل

بر خلاف این تیتر اصلاً نیت این متن تخریب این برنامه نیست. این تیتر به سرشت این برنامه اشاره می کند. آدم های معمولی که برای لحظاتی فرصت پیدا می کنند که در برابر مجری مقتدر برنامه خودی نشان دهند. در واقع این تمثیلی است که وضعیت قدرت رسانه را آشکار می کند.
تا بهشت چقدر راه است ; مروری بر پرونده قضایی سریال 5 کیلومتر تا بهشت

تا بهشت چقدر راه است ; مروری بر پرونده قضایی سریال 5 کیلومتر تا بهشت

سال 1390 با توجه به حال و هوای ماه مبارک رمضان و در ادامه پخش سریال های ماروایی، سریالی به نام 5کیلومتر تا بهشت از شبکه سه سیما پخش می شد که در آن مهدی سلوکی پس از مرگش، در مقام یک روح سرگردان می توانست با استفاده از فرصت روح بودن خود به حل یک چالش پلیسی و یک پروند جنایی کمک کند. این اثر دومین سریال ساخته علیرضا افخمی بود.
پیرانه سران عاشق و نوسان کلاسیسیسم/ آوانگارد ؛ حاشیه نوشتی بر برنامه هفت

پیرانه سران عاشق و نوسان کلاسیسیسم/ آوانگارد ؛ حاشیه نوشتی بر برنامه هفت

در این گزاره که «برنامه هفت حوصله خیلی از اهالی سینما را به سر برده است»، جای تردید نیست. آمار و کیفیت اعتراض به این برنامه آن قدر بالا رفته که به حسب عادت انتظار می‌رود به زودی نوعی کرختی و بی تفاوتی نسبت به اعتراضات را در مخاطب ایجاد کند. طبعا همین بی حس شدن مخاطب، خود عاملی است که به مرور اهالی خبر را هم از پرداختن بیشتر به موضوع «اعتراض به هفت» منصرف می‌کند.
یک استودیو برای تحویل سال ; یادداشتی بر ویژه برنامه های لحظه تحویل سال

یک استودیو برای تحویل سال ; یادداشتی بر ویژه برنامه های لحظه تحویل سال

سازنده ویژه برنامه های تلوزیونی در هر زمانی به چند مسئله باید واقف باشند: موضوع برنامه، نوع مخاطب و حس و حالی که او حین تماشای برنامه دارد و هدف از ساخت آن ویژه برنامه.

مقاله سردبیر

از بادیگارد تا بادیگارد | سفر دایره وار از خود به خویشتن

از بادیگارد تا بادیگارد | سفر دایره وار از خود به خویشتن

«من ادعا می کنم واکنشی ترین فیلمساز جمهوری اسلامی نسبت به انچه که در جامعه رخ میدهد ابراهیم حاتمی کیاست»
Powered by TayaCMS