ادای منصفانه قرض ; یادداشتی بر فیلم رگ خواب
ادای منصفانه قرض ; یادداشتی بر فیلم رگ خواب

فیلم  از شروع مرحله ای جدید در زندگی یک زن آغاز میشود؛ از طریق نریشن از حوادث گذشته با خبر می شویم . اینک پا به زندگی جدید یک زن گذاشته ایم. مثل سایر  فیلمهای نعمت ا... خیلی زود کاراکتر زن را قبول میکنیم و با او همراه میشویم ، تقریبا ده دقیقه که از کار میگذرد متوجه میشویم که فیلم را دوست داریم و کمی داخل صندلی فرو میرویم، بازی خوب لیلا حاتمی و شخصیت پردازی روان نعمت ا...به شدت تماشاچی را با فیلم همراه میکند . داستان عاشقانه ای را  در یک سوم ابتدایی فیلم شاهد هستیم که با صحنه هایی کم نظیر و موقعیت هایی جذاب تماشاچی را به ذوق می آورد.  در یک سوم دوم با روی دیگر داستان مواجه میشویم و لیلا حاتمی بار این بخش را به تنهایی به دوش میکشد و و در این کار موفقیت قابل تحسینی به دست می آورد. اما با این همه   این بخش فیلم کمی طولانی است و گاهی حوصله تماشاچی را سر میبرد و سرانجام این یک سوم مخاطره امیز با ترانه ای از همایون شجریان بر روی آخرین مرحله استیصال بازیگر به انتها می رسد. اما در یک سوم پایانی فیلم، بازی لیلا حاتمی درخشان تر میشود حال فصل  نتیجه گیری است و تماشاچی نگران شخصیت فیلم است، شخصیتی که فراز و فرود آن را دیده و با او همدلی کرده است.  فیلم به خوبی  از این حس همذاب پنداری بهره می برد و سرانجام مخاطب  نفسی راحت از عاقبت به خیر شدن لیلا حاتمی می کشد. گویی  مسئولیتی به گردنمان بوده ، که آن را به نحو احسن انجام داده ایم ، فیلم بعد از تمام شدن دیگر جریان ندارد  وبا خیالی آسوده میشود رفت سراغ  کارهای دیگر. با این مقدمه می توان گفت که نعمت ا... تقریبا هیچ تلاشی برای ارائه یک کار جدید نکرده و فیلم به شدت شبیه همه کارهای قبلی اوست البته این امر لطمه ای به کلیت فیلم نمی زند . در جایی از فیلم احساس میکنیم که این فیلم را قبلا دیده ایم .

فیلم ما را به یاد موقعیت های مشابه در برخی فیلم های دیگر می اندازد، به یاد فیلم آدل اچ تروفو می افتیم و یا شاید فیلم به همین سادگی  و حتی فیلم معلم پیانو اثر هانکه. البته تنها به یاد انها می افتیم کسی نمی تواند نویسنده و یا کارگردان رگ خواب را متهم به کپی برداری کند. اما در جای جای فیلم شاهد قرض گرفتن فیلم رگ خوب از برخی فیلم های دیگر هستیم و این قرض گرفتن خود داستانی مفصل در سینما است که مورد توجه عالمان و نظریه پردازان نیز بوده است. به عنوان مثال دادلی اندرو منتقد نام اور سینما مقاله ای تحت عنوان اقتباس دارد که انجا به همین شکل قرض گرفتن اشاره می کند

«در تاریخ سینما و فیلم بی شک یکی از اشکال اقتباس که بیش از همه مورد استفاده قرار گرفته قرض کردن است . در این شکل از اقتباس هنرمند کمابیش به طور مفصل از مصالح ایده یا فرم اثر اولی که معمولا موفق است استفاده می کند»( فصلنامه ارغنون، شماره 23. مقاله اقتباس دادلی اندرو، ترجمه مازیار حسین زاده.) حال که به نوعی کار نعمت ا... را اقتباس از به همین سادگی می دانیم باید بیابیم که رگ خواب چه چیزی را از میرکریمی قرض گرفته. خانواده و زن. شباهت رگ خواب و به همین سادگی در بیان تنهایی و دنیای درونی یک زن است ، جای جای فیلم رگ خواب سرشار از موقعیت هایی است که هر آدمی در آن قرار گرفته و حالا که یک زن تنها  در این موقعیت قرار گرفته کمی نگرانی را در دل تماشاچی می اندازد که نشان میدهد که نویسنده و کارگردان در بیان این موقعیت ها موفق بوده اند .ما در به همین سادگی هم در دل دنیای درونی و تنهایی زن ،نگرانیم اما بدون  ذره ای شک و ابهام میدانیم که جنس این نگرانی بسیار متفاوت است.در فیلم میرکریمی نگرانیم آیا دیگر این زن که  توان ادامه دادن این وضعیت را ندارد مبادا کاری کند که این زندگی و این کانون پناه و امنیت فرزندان از هم بپاشد اما در رگ خواب ما نگرانیم که آیا این پناهگاه جدید  و این زندگی جدید توان پایایی دارد و یا  سقط خواهد شد و در این صورت ترسی دیگر به هراسمایمان اضافه خواهد شد و ان  نگرانی از ادامه حیات و چگونگی این زن تنها ست. اگر فرض را بر این بگیریم  که همه داستانها  پیش از این تعریف شده و داستان تازه ای وجود ندارد، کلیت داستان این فیلم یک کلیشه  شنیده شده و دیده شده است. ولی کارگردان  و نویسنده  در پرداخت این شکل دیده شده، موفق هستند و لحظات بدیع و ماندگاری را خلق کرده اند،شاید این بداعت ما را به نوع دیگری از اقتباس رهنمون کند.« در مقابل قرض کردن که چنین گسترده و باز است شیوه ای از اقتباس وجود دارد که عنوان قطع کردن دارد . در این حالت خصوصیات منحصر به فرد اثر اصلی تعمدا تا آنجایی حفظ می شود که تمایز آن از اقتباس مشخص باشد.» و این همان کاری است که مولفان فیلم رگ خواب به خوبی آن را انجام داده اند.



 واضح است که پیام دادن در فیلم لطمه بزرگی به فیلم وارد میکند. ولی نعمت ا...در این فیلم موفق شده پیامش را طوری در جریان فیلم به مخاطب برساند که هم از گل درشتی فرار کرده باشد و هم اینکه پیام را تمام و کمال به مخاطب برساند؛ پیامی که بعد از تماشای فیلم  در تماشاچی اثرمیکند و آن چیزی نیست جز پی بردن به اهمیت خانواده حتی به معنای مدرن آن. دقیقا نکته تمایز رگ خواب در طرف دوم اقتباس یعنی خانواده است در هر دو فیلم ما با یک زن ایرانی اصیل مواجهیم. اگر زن یعنی مادر-همسر در فیلم به همین سادگی نگران فرزند و همسر خودش است زن در رگ خواب به عنوان دختر – همسر در مقابل پدری که شرایط زمانه او را از پدرش جدا کرده و همیشه در حسرت وصال اوست و مسئولیت پذیری در مقابل مردی که می خواهد نقش مرد او را بازی کند میبینیم. کارگردان توانسته با خلق یک شخصیت باور پذیراین پیام را به مخاطب برساند و تفهیم کند که این داستان هر آن امکان دارد برای هر یک از افراد به طور خاص اتفاق بیفتد.و مساله محوری در اینجا درک موقعیت است . نعمت ا... با شهود خود خانواده را در الگوی یک خانواده پست مدرن در کلانشهر تهران در آخرین دهه از سده هزارو سیصد نشان می دهد  و این البته برای آنانکه می خواهند چالش ها و ویژگیهای مدرنیته را در جامعه بررسی کنند کارآیی خواهد داشت. « ویژگی های مدرن در فضای اجتماعی و فرهنگی تهران ،نوع جدیدی از بینش و به موازات آن سبک زندگی را در افراد به وجود آورده که بر نوع خاصی از مدرنیته بومی استوار است.....تنهاراه شناخت چگونگی و نوع این تجربه مراجعه به زندگی هر روزه ساکنان این فضاست»( تاریخ فرهنگی ایران مدرن، نعمت الله فاضلی، تحول الگوی زندگی خانوادگی در تهران . صحفه 365)  همین امر فیلم  را بدل می کند به آن دسته از فیلم هایی  که یکی دو روز بعد از تماشایشان مخاطب باز هم به آنها فکر خواهد کرد و  شاید هم مقرر شود که  در آرشیو ذهنی تماشاچی تا دیر زمانی باقی بماند، چرا که با دیدن صحنه های زندگی در شهر امروز به ناگزیر شباهتی میان دیده خود با این فیلم بر قرار خواهد کرد.

 

 

 

 









ادای منصفانه قرض ; یادداشتی بر فیلم رگ خواب

فیلم از شروع مرحله ای جدید در زندگی یک زن آغاز میشود؛ از طریق نریشن از حوادث گذشته با خبر می شویم . اینک پا به زندگی جدید یک زن گذاشته ایم. مثل سایر فیلمهای نعمت ا... خیلی زود کاراکتر زن را قبول میکنیم و با او همراه میشویم ، تقریبا ده دقیقه که از کار میگذرد متوجه میشویم که فیلم را دوست داریم و کمی داخل صندلی فرو میرویم، بازی خوب لیلا حاتمی و شخصیت پردازی روان نعمت ا...به شدت تماشاچی را با فیلم همراه میکند .

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

مقالات مشابه

در پی تعبیر یک خواب ; یادداشتی بر فیلم رگ خواب

در پی تعبیر یک خواب ; یادداشتی بر فیلم رگ خواب

فیلم از شروع مرحله ای جدید در زندگی یک زن آغاز میشود ، با اطلاعاتی که نریشن به ما میدهد از حوادث گذشته با خبر میشویم و پا به زندگی جدید این زن میگذاریم ، مثل تمام شخصیت های فیلمهای نعمت ا... خیلی زود کاراکتر زن را قبول میکنیم و با او همراه میشویم. جزئیات بیشتر
سی و دو ثانیه ; نگاهی به فیلم رگ خواب

سی و دو ثانیه ; نگاهی به فیلم رگ خواب

تنها سی و دو ثانیه فرصت دارد تا با گفتن یک کلام، خودش را از این بی کسی و بی پناهی رها کند. زن مطلقه و تنهای فیلم رگ خواب را می گویم. زنی که می دانیم گاهی انقدر اشفته است که به بخت خود لگد بزند. جزئیات بیشتر

تلویزیون

از رنج زن بودن ; نگاهی به نقش زنان در سریال‌های جلیل سامان

از رنج زن بودن ; نگاهی به نقش زنان در سریال‌های جلیل سامان

" نفس " آخرین ساخته تلویزیونی جلیل سامان و آخرین حلقه از سه گانه او با موضوع سازمان مجاهدین خلق بخوانید منافقین است که در اولین ساعات شب‌های ماه مبارک رمضان و مصادف با افطار به روی آنتن شبکه سه سیما می‌رود.
صناعت نارس ; نقدی بر سریال زیر پای مادر

صناعت نارس ; نقدی بر سریال زیر پای مادر

در سال‌های اخیر کمتر مجموعه نمایشی را می‌توان یافت که پایان‌بندی آن تا این حد خاطر مخاطبان را مکدر کرده باشد. با اتمام ماه رمضان و در حالی که هنوز دقایقی از پایان مجموعه زیر پای مادر نگذشته بود، موج تعجب، اعتراض و گاه هجویه نویسی در مورد آخرین سکانس این مجموعه به پا خاست.
ساخت برنامه خیریه یا سرک کشیدن به حریم شخصی؛ چالش رضایت یا اکراه مهمان در ماه عسل

ساخت برنامه خیریه یا سرک کشیدن به حریم شخصی؛ چالش رضایت یا اکراه مهمان در ماه عسل

ماه عسل سالی یک بار و درست موقع ماه رمضان که انتظار کاسته شدن از تنش‌های فرهنگی و چشم امید به مهربان شدن همه و از جمله صاحبان صدا و تصویر و قلم با یکدیگر افزایش می‌یابد به موضوعی برای مجادله تبدیل می‌شود. به گواهی همان مشاهداتی که سالانه یک بار به تکرار می‌نشینند، مجری و تهیه کننده این مجموعه نیز ارتباط دوستانه‌ای با منتقدان خود برقرار نمی‌کنند.
وصل و فصل؛ مقایسه دیوار به دیوار با اجاره نشین‌ها

وصل و فصل؛ مقایسه دیوار به دیوار با اجاره نشین‌ها

مجموعه دیوار به دیوار طنزی گیرا، کنایه‌پرداز و قابل تحلیل است. پیداست که هم بازی شدن چندین بازیگر مطرح(در عین موفقیت کارگردان در بازیگردانی مجرب‌های سینما و تئاتر ایران) بر جذابیت و ظرافت کار می‌افزاید. همچنان که کنار هم نشستن اجباری چند خانواده ایرانی در یک ساختمان اعیانی از موضوعاتی است که تحلیل وجوه نمادین آن، منتقدان را به خوانش استعاری از اثر دعوت می‌نماید.
در جهان عیاران ; نگاهی به سریال پهلوانان نمی میرند

در جهان عیاران ; نگاهی به سریال پهلوانان نمی میرند

اتفاقات سیاسی و اجتماعی در تاریخ ایران همواره ارتباط نزدیکی با اعتقادات اخلاقی و مذهب داشته است. بسیاری از قیام های محلی برآمده از دیدگاه مذهبی بودند و یا بواسطه حفظ اخلاقیات شکل گرفتند. در ایران، اخلاق گرایی و دین گرایی همپوشانی نزدیکی با وطن پرستی و استقلال ملی دارد.
خطابه‌ای با طعم طنز؛ نقد سریال در مسیر خوشبختی

خطابه‌ای با طعم طنز؛ نقد سریال در مسیر خوشبختی

سریال «در مسیر خوشبختی» به شکل غافلگیرکننده‌ای الگوی فیلم مارمولک را به یادمان آورد. آن‌جا هم همه چیز از پوشیدن اشتباهی لباس روحانیت و اتفاقا توسط یک سارق، آغاز شد. در دوره‌ای که مارمولک به نمایش درآمد، مخاطب از این تغییر موقعیت حسابی غافلگیر شد. همین غافلگیری بود که فیلم را پرفروش کرد.
کارکرد قهرمانان یک بار مصرف در تلویزیون ; نقدی بر برنامه‌ی ماه عسل

کارکرد قهرمانان یک بار مصرف در تلویزیون ; نقدی بر برنامه‌ی ماه عسل

بر خلاف این تیتر اصلاً نیت این متن تخریب این برنامه نیست. این تیتر به سرشت این برنامه اشاره می کند. آدم های معمولی که برای لحظاتی فرصت پیدا می کنند که در برابر مجری مقتدر برنامه خودی نشان دهند. در واقع این تمثیلی است که وضعیت قدرت رسانه را آشکار می کند.
تا بهشت چقدر راه است ; مروری بر پرونده قضایی سریال 5 کیلومتر تا بهشت

تا بهشت چقدر راه است ; مروری بر پرونده قضایی سریال 5 کیلومتر تا بهشت

سال 1390 با توجه به حال و هوای ماه مبارک رمضان و در ادامه پخش سریال های ماروایی، سریالی به نام 5کیلومتر تا بهشت از شبکه سه سیما پخش می شد که در آن مهدی سلوکی پس از مرگش، در مقام یک روح سرگردان می توانست با استفاده از فرصت روح بودن خود به حل یک چالش پلیسی و یک پروند جنایی کمک کند. این اثر دومین سریال ساخته علیرضا افخمی بود.
پیرانه سران عاشق و نوسان کلاسیسیسم/ آوانگارد ؛ حاشیه نوشتی بر برنامه هفت

پیرانه سران عاشق و نوسان کلاسیسیسم/ آوانگارد ؛ حاشیه نوشتی بر برنامه هفت

در این گزاره که «برنامه هفت حوصله خیلی از اهالی سینما را به سر برده است»، جای تردید نیست. آمار و کیفیت اعتراض به این برنامه آن قدر بالا رفته که به حسب عادت انتظار می‌رود به زودی نوعی کرختی و بی تفاوتی نسبت به اعتراضات را در مخاطب ایجاد کند. طبعا همین بی حس شدن مخاطب، خود عاملی است که به مرور اهالی خبر را هم از پرداختن بیشتر به موضوع «اعتراض به هفت» منصرف می‌کند.
یک استودیو برای تحویل سال ; یادداشتی بر ویژه برنامه های لحظه تحویل سال

یک استودیو برای تحویل سال ; یادداشتی بر ویژه برنامه های لحظه تحویل سال

سازنده ویژه برنامه های تلوزیونی در هر زمانی به چند مسئله باید واقف باشند: موضوع برنامه، نوع مخاطب و حس و حالی که او حین تماشای برنامه دارد و هدف از ساخت آن ویژه برنامه.

مقاله سردبیر

از بادیگارد تا بادیگارد | سفر دایره وار از خود به خویشتن

از بادیگارد تا بادیگارد | سفر دایره وار از خود به خویشتن

«من ادعا می کنم واکنشی ترین فیلمساز جمهوری اسلامی نسبت به انچه که در جامعه رخ میدهد ابراهیم حاتمی کیاست»
Powered by TayaCMS